Protokół w spółkach kapitałowych po nowelizacji KSH

Reforma Kodeksu Spółek Handlowych, która weszła w życie 13 października 2022, istotnie zmieniła protokół dotyczący uchwał podejmowanych przez zarząd bądź radę nadzorczą w spółkach z o.o. i spółkach akcyjnych.

Protokół: zakres i obowiązek sporządzania

W odniesieniu do spółki akcyjnej dotychczas istniał artykuł 376 KSH, który stanowił, że uchwały zarządu są protokołowane, zaś protokoły powinny zawierać porządek obrad, imiona i nazwiska uczestników itd. Po nowelizacji artykuł 376 dotyczący spółki akcyjnej został znacznie rozbudowany i pojawiają się w nim nowe wymagane elementy protokołu z posiedzenia zarządu.

Jednak bardziej radykalne zmiany zaszły w regulacjach dotyczących spółki z o.o. Pojawia się bowiem nowy przepis tj. artykuł 2081 KSH, który obliguje spółki z o.o. do sporządzania protokołów na okoliczność podjęcia uchwał. W stanie prawnym obowiązującym do 13 października 2022 w spółce z o.o. nie było obowiązku przygotowania protokołów z posiedzeń zarządu, w związku z tym w bardzo wielu spółkach z o.o. istniała praktyka przygotowywania wyłącznie uchwał. Oczywiście w spółkach o charakterze korporacyjnym, które przyjęły regulaminy zarządu (także nieobligatoryjne), często uregulowani kwestie sporządzania protokołów, natomiast taki dokument nie był obligatoryjny z punktu widzenia KSH.

Po nowelizacji KSH nadal nie obowiązku przyjęcia w spółce z o.o. regulaminu zarządu, ale pojawia się obligatoryjny protokół z podjęcia uchwał przez zarząd. Przepisy dotyczące protokołowania uchwał zarządu w spółce z o.o. (art. 2081) są identyczne jak przepisy dotyczące spółki akcyjnej (art. 376).

W obu spółkach po nowelizacji de facto zostają zrównane regulacje dotyczące rady nadzorczej. W obu spółkach rady nadzorcze nie mają swoich odrębnych regulacji w  podniesieniu do protokołu. Uchwały rady nadzorczej mają być protokołowane, a do protokołów rady nadzorczej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące protokołu uchwał zarządu. Wobec tego po nowelizacji protokoły są wszędzie takie same: identyczne są w zarządach oraz obu radach nadzorczych obu typów spółek (w sp. z o.o. i w s.a.).

Romana Pietruk

Protokół: treść po nowelizacji

Po nowelizacji KSH uchwały zarządu są protokołowane. Natomiast w dotychczas obowiązujących regulaminach rad nadzorczych najczęściej zawarta jest informacja, że przebieg posiedzenia rady nadzorczej jest protokołowany. Po nowelizacji znika z kodeksu informacja, że przebieg posiedzenia jest protokołowany, tylko wszędzie kładziony jest nacisk na protokołowanie uchwał. Nie ma zatem już obowiązku opisywania całego przebiegu posiedzenia: kto co powiedział, jak się ustosunkowano itd. Oczywiście w protokole powinny się znaleźć zdania odrębne, o czym więcej niżej.

Oczywiście, jeżeli spółka sobie życzy opisywania w protokole dodatkowo przebiegu posiedzenia, to jest ona do tego uprawniona, jednak jeżeli chcemy mieć bardzo krótki protokół, w którym są zawarte tylko uchwały, to też możemy to uczynić w oparciu o nowe przepisy.

Bardzo często dokumenty korporacyjne spółek stawiają o wiele więcej wymagań wobec protokołów, niż przepisy prawa powszechnego. Z ciekawostek: przepisy dotyczące protokołu (ani art. 2081 ani art. 376 KSH) nie wymagają nawet daty podjęcia uchwały, choć oczywiście zgodnie z ratio legis te daty w protokołach są umieszczane.

Protokołowanie uchwał podjętych w trybie obiegowym

Obowiązek protokołowania dotyczy także uchwał podejmowanych w trybie obiegowym, ponieważ celem nie jest protokołowanie przebiegu posiedzenia, lecz protokołowanie uchwał.

Należy tu wskazać na pewne praktyki, które w spółkach występują. Oczywiście możemy sporządzać protokół na każdą uchwały podjętą poza posiedzeniem (czyli zgodnie z trybem wprowadzonym do KSH w ramach „Tarczy 1”), ale bardzo wiele spółek jednak wskazuje, że to jest działanie zbędne. Część spółek przyjmuje praktykę, zgodnie z którą uchwały podjęte pomiędzy posiedzeniami (obiegowo) są dołączane do protokołu z najbliższego posiedzenia.

Jeżeli czytać literalnie KSH to można by uznać, że taka praktyka nie jest zgodna z wytycznymi, jednak nie widzę obszaru zaskarżenia takiego działania, jeżeli bowiem istnieje protokół, istnieje uchwała, jest zawarta w niej informacja kiedy uchwała została podjęta, to taki tryb protokołowania jest moim zdaniem poprawny.

Bardzo często dylematy dotyczą też tego, czy należy wskazywać w protokole w jakim trybie były podejmowane uchwały oraz czy w protokole obowiązkowo zaznaczać, że jeden z członków zarządu uczestniczył w posiedzeniu przy użyciu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. W przepisach dotyczących protokołu (art 2081 ani art. 376) takiego wymogu nie ma. Jest wymagane w protokole podanie wyraźnej informacji w jaki sposób można uczestniczyć w posiedzeniu organu, natomiast wszelkie dodatkowe elementy traktuje się jako wewnętrzne zobowiązanie spółki co do formy sporządzenia tego dokumentu. Brak jednoznacznego wskazania który z członków organu w jaki sposób uczestniczył w posiedzeniu nie stanowi naruszenia zasad sporządzenia protokołu.

Zakres protokołu

Protokół powinien zawierać:

  • porządek obrad (o ile odbyło się posiedzenie, ponieważ poza posiedzeniem porządku obrad nie ma, zaś pierwsze zdanie nowego przepisu brzmi „uchwały są protokołowane” a nie „posiedzenie jest protokołowane”);
  • imiona nazwiska obecnych członków zarządu (bądź odpowiednio rady nadzorczej). Bardzo często pojawia się zarzut braku sporządzenia listy obecności, jednak lista obecności pojawia się jako wymóg w odniesieniu do zgromadzeniu wspólników lub walnego zgromadzeniu, natomiast w odniesieniu do zarządu czy rady nadzorczej nie ma przepisu zobowiązującego do sporządzania odręcznych listy obecności (oczywiście listy obecności mogą być sporządzone w ramach dobrych praktyk). Umieszczamy jedynie informację w protokole o tym kto był obecny;
  • liczba głosów oddana na poszczególne uchwały. Mamy trzy rodzaje głosów: za, przeciw i wstrzymujący się. Co do zasady uchwały podejmuje się bezwzględną większością głosów, ale bardzo często statut lub umowa spółki może stanowić inaczej (czyli zamiast bezwzględnej większości głosów może być zwykła większość głosów);

zmiany

  • w protokole zaznacza się zdanie odrębne zgłoszone przez poszczególnych członków zarządu (bądź członków rady nadzorczej) wraz z jego ewentualnym umotywowaniem. Umotywowanie nie jest obligatoryjne: członek zarządu / rady nadzorczej, który został przegłosowany, zgłasza zdanie odrębne i na tym poprzestaje, bądź może zgłosić zdanie odrębne i wskazać swoje motywy;
  • po nowelizacji protokół podpisuje co najmniej członek zarządu prowadzący posiedzenie lub członek zarządu zarządzający głosowanie. Zazwyczaj tych funkcji się nie rozdziela: prezesa zarządu / przewodniczący rady nadzorczej prowadzi posiedzenie i to on zazwyczaj zarządza głosowanie. Oczywiście to nowe rozwiązanie związane jest z możliwością odbywania posiedzeń przy użyciu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, ponieważ dotychczas w spółce akcyjnej (przed nowelizacją) istniał pewien paradoks: można było uczestniczyć w posiedzeniu zarządu przy użyciu bezpośredniego porozumiewania się na odległość, przy czym art. 376 wskazywał, że protokół podpisują obecni członkowie zarządu. Członek organu uczestniczący w posiedzeniu zdalnie też był obecny (np. brał udział w głosowaniach), ale oczywiście tego protokołu nie mógł podpisać. Zatem obecnie prezes zarządu / przewodniczący rady nadzorczej może prowadzić posiedzenie, ale nie musi w nim uczestniczyć stacjonarnie, ponieważ protokół może podpisać członek zarządu jedynie zarządzający głosowania, zatem pełniący de facto funkcję „techniczną” w posiedzeniu.

W obu spółkach ustawodawczą używa „lub” i „co najmniej”, czyli wskazuje minimalne grono osób, które muszą podpisać protokół. Użycie spójnika „lub” oznacza, że protokół może podpisać tylko prowadzący posiedzenie lub tylko zarządzający głosowanie albo obie te osoby.

Bardzo ciekawa jest końcówka przepisu, szczególnie w kontekście spółki z o.o.. Owo zdanie, na które należy zwrócić uwagę, mówi „chyba, że umowa / chyba że statut spółki lub regulamin zarządu stanowi inaczej”. Oznacza to, że jeżeli chodzi o protokół, odmiennie możemy uregulować w regulaminie, statucie bądź umowie spółki tylko i wyłącznie kwestie podpisania protokołów. Innych rzeczy my nie możemy odmiennie uregulować, a w spółce z o.o. jest to jest jedyny przepis, gdzie w ogóle KSH wymienia w spółce z o.o. regulamin zarządu.

A zatem po nowelizacji KSH:

  • w spółce z o.o. regulamin jest nieobligatoryjny,
  • regulamin może być uchwalony, ale nie wiadomo kto go uchwala ponieważ KSH tego nie reguluje,
  • jeżeli regulamin będzie, to możemy w tym regulaminie odmiennie uregulować kwestie podpisywania protokołu.

Generalnie rzecz biorąc wszyscy komentatorzy przed i po nowelizacji KSH stoją na stanowisko, że regulamin zarządu, ewentualnie umowa Spółki, może regulować dodatkowe elementy, które powinny się znaleźć w protokole zarządu bądź też w protokole rady nadzorczej.

Business judgment rule a protokół z posiedzenia zarządu wg. nowego KSH

Zmiana KSH, przyjęta przez Sejm w lutym 2022, wprowadziła wiele zmian, zarówno na poziomie organizacji i zasad działania spółek i ich grup, jak i na poziomie funkcjonowania organów korporacyjnych oraz zasad odpowiedzialności ich członków.

Jedną ze zmian wprowadzanych przez KSH jest wprowadzenie business judgment rule jako klauzuli ograniczającej odpowiedzialność członków zarządu za ewentualne błędne skutki decyzji biznesowych. Te i inne zmiany mają oczywiście swoje odbicie w przepisach „technicznych” KSH, dotyczących m.in. protokołowania posiedzeń zarządu.

Na czym polega zmiana w zasadach protokołowania?

Zgodnie z dotychczas obowiązującym brzmieniem art. 376 k.s.h.

„Uchwały zarządu są protokołowane. Protokoły powinny zawierać porządek obrad, nazwiska i imiona obecnych członków zarządu, liczbę głosów oddanych na poszczególne uchwały oraz zdania odrębne. Protokoły podpisują obecni członkowie zarządu.”

Zmiana Kodeksu spółek handlowych (wchodząca w życie już październiku 2022) nadaje temu przepisowi nowe brzmienie:

„Art. 376. Uchwały zarządu są protokołowane. Protokół powinien zawierać porządek obrad, imiona i nazwiska członków zarządu uczestniczących w głosowaniu i liczbę głosów oddanych na poszczególne uchwały. W protokole zaznacza się również zdanie odrębne zgłoszone przez członka zarządu wraz z jego ewentualnym umotywowaniem. Protokół podpisuje co najmniej członek zarządu prowadzący posiedzenie lub zarządzający głosowanie, chyba że statut spółki lub regulamin zarządu stanowi inaczej.”

Anna Adamczyk

Wymóg zaznaczenia zdań odrębnych wraz z ich ewentualnym uzasadnieniem wynika m.in. z chęci ustawodawcy zarejestrowania okoliczności mogących być w przyszłości podstawą do stwierdzenia, że zarząd podjął decyzję rozważając różne głosy, zatem albo cały zarząd albo przynajmniej jego członek będzie mógł próbować uwolnić się od odpowiedzialności za decyzje biznesowe, które z perspektywy czasu okazałyby się nietrafione, na zasadzie business judgement rule.

Instytucja business judgement rule czyli osądu biznesowego jest znana w anglosaskich systemach prawnych, ale obowiązuje też w wielu innych państwach, m.in.: Austrii, Niemczech, Czechach, Chorwacji, Hiszpanii, Portugalii, Słowacji czy Rumunii. O tej konstrukcji pisaliśmy już wcześniej w artykule mec. Karola Szymańskiego.

U podstaw przyjęcia zasady biznesowej oceny sytuacji leży wniosek, że za każdą biznesową decyzją stoi pewne ryzyko niepowodzenia. Z tego powodu osoby odpowiedzialne w spółce za zarządzanie biznesem – m.in. członkowie organów korporacyjnych – powinni móc uwolnić się od odpowiedzialności za niekorzystny rezultat swojej decyzji, jeżeli dochowali należytej staranności w procesie podejmowania tej decyzji i są w stanie wykazać, że proces ten został przeprowadzony prawidłowo.

Prawne zapisanie tej zasady w odniesieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej miało miejsce już w nowelizacji KSH z lipca 2021, kiedy to wprowadzono przepisy o prostej spółce akcyjnej ujednolicając wzorzec odpowiedzialności w spółkach kapitałowych:

Art.  300125  [Odpowiedzialność członków organów za wyrządzoną szkodę]

  • 1. Członek organu odpowiada wobec spółki za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków, w tym z niedołożenia należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru jego działalności lub niedochowania lojalności wobec spółki, chyba że nie ponosi winy.
  • 2. Członek organu nie narusza obowiązku dołożenia należytej staranności, jeżeli, postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny być w danych okolicznościach uwzględnione przy dokonywaniu starannej oceny.

Udowodnij w praktyce działanie w ramach business judgement rule

W praktyce jednoznaczne stwierdzenie, czy dane działanie członka organu korporacyjnego zostało podjęte zgodnie z zasadą business judgement rule będzie bardzo trudne.

Ocena poprawności ich działań jest dokonywana na etapie podejmowania decyzji w oparciu o takie czynniki jak:

  • zgodność z procedurami podejmowania decyzji i ładem korporacyjnym obowiązującymi w spółce (compliance),
  • dochowanie należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności członków organów korporacyjnych,
  • zgodność działań z obowiązkiem dochowania lojalności wobec spółki.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, co bardziej skomplikowane procesy decyzyjne powinny zostać poprzedzone zasięgnięciem opinii ekspertów przygotowanych na podstawie pełnych i aktualnych danych. Dopiero po uzyskaniu takiej opinii członek zarządu czy rady nadzorczej powinien podjąć racjonalną (czyli uzasadnioną biznesowo) decyzję.

Ze względu na ustny przebieg posiedzeń organów korporacyjnych, w zasadzie jedynym dokumentem poświadczającym spełnienie, a przynajmniej rozważenie elementów merytorycznych decyzji (czyli w szczególności drugiego z tych czynników wpływających na stosowanie business judgement rule) jest protokół z posiedzenia, a w szczególności umotywowania podejmowanych decyzji. Warto przy tym zwrócić uwagę, że przepis nakazuje protokołowanie wyłącznie motywacji do zgłaszanych zdań odrębnych (czyli tworzenia zapisów zwalniających z odpowiedzialności członków zarządu nie zgadzających się z decyzjami większości) jednak nie oznacza to zakazu protokołowania także opinii i rozważań leżących u podstaw ostatecznie podejmowanych decyzji. Zapis taki będzie mógł być potraktowany jako przyszła podstawa do zastosowania swoistej klauzuli ekskulpacyjnej, jaką jest business judgment rule.

Jakie elementy powinien zawierać każdy protokół?

Protokół to jedna z form pisemnych, którą stosuje się w charakterze oficjalnego pisma urzędowego. Może dotyczyć posiedzeń, zebrań, rad pedagogicznych, posiedzeń sądu, czy zebranie rady nadzorczej. Każdy z protokołów traktować może o innej rzeczy, jednak zarys ogólny i układ protokoły niezmienne są dla tego dokumentu. Dzisiaj przedstawimy, jakie elementy powinien zawierać każdy protokół, który należy sporządzić z należytym przygotowaniem i wiedzą o protokołowaniu.

Jakie elementy powinien zawierać każdy protokół?

Niezależnie od sprawy czy zebrania, jakiego dotyczy protokołowanie, elementy wymienione poniżej powinny znaleźć się w każdym protokole. Pominięcie ich zostanie uznane za brak umiejętności protokołowania, ale również brak powagi dla zaprotokołowanej sprawy.

Na protokół składają się elementy takie jak:

  • nazwa protokołu,
  • miejsce i data protokołowania,
  • lista osób,
  • podpisy,
  • porządek spotkania,
  • opis przebiegu sprawy,
  • zakończenie,
  • załączniki.

Opis przebiegu spotkania pisze się w dwóch wersjach dosłownej, czyli każde słowo po słowie odtworzone dokładnie, lub skróconej. Wersja skrócona dotyczy najważniejszych wypowiedzi. Należy jednak pamiętaj, że zabronione jest skracanie treści uchwał, wniosków, czy ustaw, jeśli ma to miejsce na spotkaniu. Treści te muszą być przedstawione w całości.

Wiesz już, jakie elementy powinien zawierać protokół, a to jak napisać protokół dowiesz się z innego wpisu, który poruszaliśmy już na łamach działu “wiedza”.

Jak napisać protokół – ręcznie, czy na komputerze?

Ręczne pisanie wymaga dużej wprawy i umiejętności wyzbycia się stosowania skrótów myślowych. Pismo powinno być czytelne i przejrzyste. Obecnie jednak najczęściej protokoły sporządza się przy użyciu laptopa lub komputera stacjonarnego. Rzadko sprawy protokołuje się już ręcznie. Pisanie ręczne jest mało wygodne, a także może stwarzać problemy w rozczytaniu protokołu. Pisanie na komputerze jest, a przynajmniej powinno być łatwiejsze. Ponadto przed sporządzeniem protokołu w prosty sposób można sporządzić sobie jego szablon i w ten sposób skupić się w pełni na przebiegu spotkania.

Na co zwrócić uwagę podczas protokołowania?

Najważniejsze jest przygotowanie do protokołowania. Czyli świadomość tego, o czym będzie spotkanie, a także o możliwie poruszanych tematach i zagadnieniach. Wiedza ta zdecydowanie ułatwia sporządzenie protokołu. Należy się zatem zapoznać z agendą spotkania, listą uczestników, czy prelegentów. Kolejna rzecz, o której już wspomnieliśmy to stosowanie odpowiednich sformułowań, ton wypowiedzi dostosowany do powagi dokumentu, a także typowo urzędowe zwroty. Należy również pisać rzeczowo i konkretnie bez stosowania skrótów myślowych.

Czy każdy może napisać protokół?

Przygotowaniem protokołu zajmuje się protokolant. Żeby pismo zostało uznane i oddawało powagę sprawy zaprotokołowanej, należy używać odpowiedniego słownictwa, formy oraz zwrotów. Podczas pisania protokołu nie można pozwolić sobie na wtrącenia, czy kolokwializmy inne formy używane codzienne. Należy mieć na uwadze również fakt, że sporządzony protokół jest oficjalnym pismem, dlatego należy trzymać się ustanowionych norm, a także słownictwa urzędowego.

 

Jak napisać protokół? Poznaj 5 najważniejszych porad

Jak napisać protokół, który spełni wszystkie rygorystyczne wymogi przewidziane dla tej formy wypowiedzi? Czytaj dalej i poznaj 5 najważniejszych zasad prawidłowego protokołowania. Jeżeli chcesz, by uznano Twój protokół za prawidłowy, musisz przestrzegać właśnie tych zasad.

Czym jest protokół?

Protokół to jedno z najpopularniejszych urzędowych form pisemnych. Pismo ma charakter oficjalny i prezentuje przebieg różnego rodzaju posiedzeń, takich jak na przykład: rozprawa sądowa, czy zebranie. Jest to także dokument, który stanowi potwierdzenie wykonania danej czynności. Jeżeli chcesz nauczyć się, jak pisać protokół, musisz odpowiednio przygotować się do tego zadania. Przyda Ci się także trochę praktyki.

Etapy protokołowania

Jeżeli chcesz prawidłowo napisać protokół, warto podzielić ten proces na kilka etapów:

  1. Odpowiednie przygotowanie do pisania protokołu – pamiętaj o tym, że zawsze należy przygotować się do protokołowania. Dokładnie zapoznaj się z tematem spotkania oraz planem posiedzenia. W razie potrzeby możesz porozmawiać także z prelegentem, czyli osobą, która będzie prowadziła dane spotkanie. Dobre przygotowanie znacznie ułatwi i przyspieszy pisanie protokołu. Dzięki niemu zwiększysz także szansę na to, że nie pominiesz żadnych kluczowych kwestii. Ten etap może mieć kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o ostateczny efekt sporządzanego dokumentu.
  2. Tworzenie komputerowej wersji protokołu – bezpośrednie pisanie protokołu na komputerze może znacznie skrócić czas jego przygotowania. Pamiętaj, że w większości firm i urzędów potrzebne są także elektroniczne wersje wszystkich dokumentów. Radzimy Ci zatem unikać przygotowywania odręcznych notatek. Późniejsze przenoszenie ich na komputer może przysporzyć Ci wiele problemów (np. trudności z rozczytaniem tekstu napisanego w pośpiechu). Co więcej, przygotowanie protokołu jest o wiele łatwiejsze, jeśli korzystamy z gotowego szablonu, który wcześniej sporządziliśmy. Dzięki temu nie będziesz zastanawiać się, jak napisać protokół i szybciej wypełnisz swoje zadanie.

 

Kluczowe zasady, których musisz przestrzegać, podczas pisania protokołu

Przedstawimy Ci teraz kilka zasad, o których warto pamiętać podczas pisania protokołu:

Trzymanie się przygotowanego wcześniej schematu

Tak jak wspomnieliśmy powyżej, najlepszym rozwiązaniem jest wcześniejsze przygotowanie szablonu protokołu. W ten sposób unikniesz niepożądanych pomyłek i przyspieszysz swoją pracę. Pamiętaj, że protokół jest jedną z najbardziej formalnych form wypowiedzi, której struktura nie może ulec zmianom. Koniecznie musisz zawrzeć w niej informacje o:

  • dacie i miejscu posiedzenia
  • numerze protokołu
  • nazwie grupy, która organizuje spotkanie
  • liście osób, które biorą udział w spotkaniu
  • liście osób, które powinny brać udział w spotkaniu, a z jakiegoś powodu na nie nie dotarły
  • wszystkich sprawach, które poruszano podczas posiedzenia
  • jeżeli w trakcie posiedzenia odbywało się głosowanie, protokolant musi zamieścić jego wyniki w protokole. To samo tyczy się wszystkich uchwał i decyzji podjętych podczas spotkania.

Co więcej, aby dokument mógł być uznany za ważny, muszą się w nim znaleźć podpisy osoby, która pełniła funkcję przewodniczącego na spotkaniu oraz tej, która przygotowywała protokół.

Uważne słuchanie i obiektywizm

To bardzo istotne umiejętności podczas protokołowania. Protokolant powinien bardzo uważnie słuchać i umieć przez dłuższy czas skupić się na przebiegu spotkania. Przydatna jest także zdolność wychwytywania najważniejszych informacji, a także szybkiego – najlepiej bezwzrokowego pisania na klawiaturze. Niedopuszczalne jest, aby w protokole znalazło się jakiekolwiek nacechowane emocjonalnie słownictwo lub uwagi, które mogłyby być uznane za obraźliwe, czy chociażby oceniające.

Jasny, oszczędny styl i wypowiedzi

Ta forma wypowiedzi podlega ścisłym regulacjom. Należy do formalnych form wypowiedzi pisemnej i w związku z tym, słownictwo, którego używa protokolant, powinno być zgodne ze wzorcową normą językową. Protokołowanie wymaga rezygnacji z kolokwializmów i regionalizmów. Protokół powinien być napisany w sposób zrozumiały i zwięzły. Preforowana jest forma bezosobowa czasowników oraz prawie całkowite wykluczenie oceniających części mowy, czyli przymiotników i przysłówków.

Teraz już wiesz, jak napisać protokół

Sporządzenie prawidłowego protokołu to wyzwanie, zwłaszcza dla osób, które nie robią tego na co dzień. Przed przystąpieniem do sporządzania warto wyposażyć się w kompletną wiedzę, na temat tego, jak napisać protokół, aby ten mógł być uznany za prawidłowy.

Przygotowana powyżej lista etapów i zasad, z pewnością ułatwi Ci napisanie poprawnego protokołu. Jeśli chcesz mieć pewność, że posiadasz odpowiednie umiejętności w tym zakresie, możesz skorzystać z profesjonalnej pomocy Langas Group. Nasze szkolenia i warsztaty z protokołowania uzupełnią Twoją wiedzę i rozwiną umiejętności. Proponujemy Ci skorzystanie ze szkolenia dla biur zarządu “Protokołowanie z uwzględnieniem nowelizacji 2022”. Jest to szczególnie ważne, jeśli zadania związane z protokołowaniem mają dołączyć do Twojej regularnej listy wykonywanych obowiązków.